قتل زوجه و اجنبی در فراش از دیدگاه امامیه و شافعیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و اصول، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

2 مدرس حوزه و دانشگاه

چکیده

قتل در فراشِ زوجه و اجنبی به ‌مثابه یکی از آثار مجازاتی زنا، نیازمند بحثی دقیق‌تر به روش بنیادی و تحلیلی است. لذا ابتدا ادله و شرایط تحقق آن در امامیه و شافعیه بررسی می‌شود. سپس با استعانت از احادیث دفاع از عرض و آبرو مانند صحیحۀ مسلم و موثقهٔ عبید بن زرارة و تطبیق آنها بر این موضوع و پاسخ‌گویی به اشکالات واردشده در این روایات، نظریه جواز قتل زوجه و اجنبی در فراش، بدونِ وجود چهار شاهد عادل در امامیه تقویت شده است ولی جمهور اهل سنت و خصوصا شافعیه بر اساس روایات وارده و بر اساس تفسیری که برای قضاوت خلیفه دوم اراده داده اند، نظریه جواز را مبتنی بر اقامه بینه یا شواهد حال یا اقرار ولی دم می دانند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [العربیة]

قتل الزوجة و الاجنبی فی الفراش من وجهة‌نظر الامامیة و الشافعیة

نویسندگان [العربیة]

  • محمد علی خادمی کوشا 1
  • مهدی نوروزی 2
1 الاستاذ المساعد لفرع الفقه و الاصول، معهد العلوم و الثقافۀ الاسلامیۀ
2 المدرّس فی الحوزۀ و الجامعۀ
چکیده [العربیة]

قتل الزوجۀ و الاجنبی فی الفراش علی انّه کان من مصادیق عقوبات الزنا، یحتاج الی التحقیق و البحث الدّقیق بالطریق الاساسی و التحلیلی. فلذا فی الابتداء یبحث عن ادلۀ الامامیۀ و الشافعیۀ و شرائطهم ثم بالاستعانۀ عن الاحادیث المرتبطۀ بالعِرض کصحیحۀ المسلم و الموثقۀ عبید بن الزرارۀ و مقارنتها بالموضوع و الجواب عن الاشلکۀ الواردۀ فی هذه الروایات، تقوّی النظریۀ جواز قتل الزوجۀ و الاجنبی فی الفراش من دون الشهادات الاربعۀ فی الامامیۀ. ولکن جمهور اهل السنۀ علی الخصوص الشافعیۀ رأووا جواز القتل مبتنی علی الاقامۀ البیّنۀ او شواهد الحالیۀ استناداً الی الروایات الواردۀ و التفاسیر التی ترتبط بقضاوت الخلیفۀ الثانیۀ.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • القتل
  • الزوجۀ
  • الاجنبی
  • الفراش
  • الزنا
ابن ادریس حلی، محمد بن منصور بن احمد (1410). السرائر الحاوی التحریر الفتاوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
ابن بابویه قمی (صدوق)، محمد بن علی (1413). من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
اردبیلی، احمد بن محمد (1403). مجمع الفائدة والبرهان فی شرح ارشاد الاذهان، تحقیق و تصحیح: آقا مجتبی عراقی و دیگران، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
اسدی حلی، جمال الدین احمد بن محمد (1407). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، تحقیق و تصحیح: مجتبی عراقی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
اسدی حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (1410). ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، تحقیق و تصحیح: فارس حسون، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
اصفهانی (فاضل هندی)، محمد بن حسن (1416). کشف اللثام والابهام عن قواعد الاحکام، تحقیق و تصحیح: گروه پژوهش دفتر انتشارات اسلامی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول.
تبریزی، جواد بن علی (1417). أسس الحدود والتعزیرات، قم: دفتر مؤلف، چاپ اول.
جزیری، عبدالرحمن؛ غروی، سید محمد؛ مازح، یاسر (1419). الفقه علی المذاهب الاربعة و مذهب اهل بیت وفقاً لمذهب اهل البیتb، بیروت: دار الثقلین، الطبعة الاولی.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، تحقیق و تصحیح: گروه پژوهش مؤسسه آل ‌البیتb، قم: مؤسسه آل ‌البیتb، چاپ اول.
حسینی عاملی، سید جواد بن محمد (بی‌تا). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة (ط ـ القدیمة)، تحقیق و تصحیح: محمد باقر حسینی شهیدی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، الطبعة الاولی.
خوانساری، سید احمد بن یوسف (1405). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، تحقیق و تصحیح: علی‌اکبر غفاری، بی‌جا: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم.
شافعی، محمد ابن ادریس (1393). الام، بیروت: دار المعرفة.
صانعی، پرویز (1372). حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ دوم.
طباطبایی حائری، سید علی بن محمد (1418). ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل (ط ـ الحدیثة)، تحقیق و تصحیح: محمد بهره‌مند و دیگران، قم: مؤسسه آل البیتb، چاپ اول.
طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن (1387). المبسوط فی فقه الامامیة، تحقیق و تصحیح: سید محمدتقی کشفی، تهران: المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریة، الطبعة الثالثة.
طوسی، محمد بن حسن (1407). الخلاف، تحقیق و تصحیح: علی خراسانی و دیگران، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول.
عاملی (شهید اول)، محمد بن مکی (1410). اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة، تحقیق و تصحیح: محمدتقی مروارید، علی‌اصغر مروارید، بیروت: دار التراث، دار الاسلامیة، الطبعة الاولی.
عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی (1413). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، تحقیق و تصحیح: گروه پژوهش مؤسسه معارف اسلامی، قم: مؤسسة معارف الاسلامیة، چاپ اول.
عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی (بی‌تا). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (ط ـ القدیمیة)، بشرح سلطان العلماء، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول.
عودة، عبدالقادر (بی‌تا). التشریع الجنائی الاسلامی مقارناً بالقانون الوضعی، بیروت: دار الکتب العلمیة.
کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب (1407). الکافی (ط ـ الاسلامیة)، تحقیق و تصحیح: علی‌اکبر غفاری، تهران: دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم.
الماوردی، علی بن محمد بن حبیب (بی‌تا). الحاوی الکبیر، بیروت: دار النشر، نرم‌افزار الشاملة.
مجلسی، محمد تقی (1410). بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهارb، بیروت: مؤسسة الطبع والنشر، الطبعة الاولی.
محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن (1408). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، تحقیق و تصحیح: عبدالحسین محمد علی بقال، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم.
محقق داماد یزدی، سید مصطفی (بی‌تا). بررسی فقهی- حقوق خانواده، نکاح و انحلال آن، قم: بی‌نا، چاپ اول.
مظفر، محمدرضا (1383). اصول الفقه، قم: انتشارات دار الفکر، چاپ اول.
منتظری، حسینعلی (بی‌تا). کتاب الحدود، قم: انتشارات دار الفکر، چاپ اول.
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1425). ترجمه تحریر الوسیلة، ترجمه: علی اسلامی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ بیست‌ویکم.
موسوی خمینی، سید روح‌الله (بی‌تا). کتاب البیع، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول.
موسوی خوئی، سید ابوالقاسم (بی‌تا). مبانی تکملة المنهاج، بی‌جا: بی‌نا.
موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا (1412). الدرّ المنضود فی احکام الحدود، تقریر: علی کریمی جهرمی، قم: دار القرآن الکریم، چاپ اول.
نجفی (کاشف الغطاء)، علی بن محمد رضا بن هادی (1381). النور الساطع فی الفقه النافع، نجف اشرف: مطبعة الادب، الطبعة الاولی.
نجفی، محمد حسن (بی‌تا). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تحقیق و تصحیح: عباس قوچانی، علی آخوندی، بیروت: دار احیاء التراث العربی، الطبعة السابعة.
النووی، یحیی بن شرف (بی‌تا). المجموع شرح المهذب، بیروت: دار الفکر، الطبعة الاولی، نرم‌افزار الشاملة.